1.İNTERNET ORTAMI VE WEB TASARIMI

1.1. İNTERNET

İnternet, bir çok bilgisayar sisteminin birbirine bağlı olduğu, dünya çapında yaygın olan ve sürekli büyüyen bir iletişim ağıdır. Aynı zamanda, insanların her geçen gün gittikçe artan “üretilen bilgiyi saklama / paylaşma ve ona kolayca ulaşma” istekleri sonrasında ortaya çıkmış bir teknolojidir. Bu teknoloji yardımıyla pek çok alandaki bilgilere insanlar kolay, ucuz, hızlı ve güvenli bir şekilde erişebilmektedir.

1.1.1. IP (İnternet Protocol) Numarası

IP (Internet Protocol), bilgisayarların iletişim kurmasını sağlayan standart bir protokoldür. Genel olarak her bilgisayarın kendine özel bir numarası vardır. İki bilgisayar iletişim kurduğu zaman birbirlerini bulmak için IP adresini kullanır. IP adresi her biri noktayla ayrılan ve 0 ile 255 arasındaki rakamlardan oluşmuş 4 adet numara setidir. Örneğin:192.168.123.254.

1.1.2. İnternet Alanı (Domain)

İnternete sürekli bağlı olan her bilgisayarın bir IP numarası vardır (162.178.111.24 gibi). Bu numaraları akılda tutmak ve herhangi bir anda yazmak zor olduğundan, alan adı (domain name) sistemi adını verdiğimiz bir isimlendirme oluşturulmuştur. Herhangi bir bilgisayara (ve o bilgisayar üzerinde yayınlanan WEB sitelerine) bağlanmak için karmaşık IP numaralarını akılda tutmak yerine, hatırlanması ve yazılması kolay alan adlar kullanılmaktadır (www.google.com gibi).

İnternet adreslerinde görülen kısaltmalar şunlardır:

Bunların yanında kullanılan ülke kısaltmaları da vardır:
       Bazıları; tr:Türkiye, jp:Japonya, uk:İngiltere, it:İtalya, ch:Isviçre gibi.

1.2. WEB TARAYICILAR

WEB tarayıcısı, internet üzerindeki tüm bilgilere bakabilme ve bu bilgilerle etkileşim halinde olabilme olanağı veren bir uygulama programıdır. Tarayıcı kelimesinin İngilizce karşılığı “browser”’dır. WEB tarayıcısı, Yardımlı Metin Transfer Protokolü'nü ("Hypertext Transfer Protocol" - HTTP) kullanarak, tarayıcı kullanıcısı adına İnternet üzerinde WEB sunucularından isteklerde bulunan bir istemci programdır.

1.2.1. Web Tarayıcıların Çalışması

Her bilgisayar üzerinde WEB sayfası adı verilen elektronik dosyaları saklar ve siz kendi bilgisayarınızdan bu bilgilere erişebilirsiniz. WEB üzerinden metin, renkli çizim, resim, ses ve hatta video gibi ortamlara erişebiliriz.

WEB istemci-sunucu (client-server) sistemi olarak bilinir. Sizin WEB tarayıcı yazılımınız istemci, uzaktaki sizin erişmek istediğiniz bilgileri saklayan bilgisayar ise sunucudur.

Teknik olarak tarayıcıların neler yaptığını iki madde de toplayabiliriz:

• Tarayıcınız sizin bağlandığınız WEB sunucudan yaptığınız dosya isteğini ağ (network) üzerinden size yani kullandığınız bilgisayara ulaştırır.
• Tarayıcının ikinci görevi ise yaptığınız isteği, yani WEB sunucudan gelen dosyayı size, yani monitörünüze nasıl yansıtacağını, formatlamasını bilmesidir. İlgili WEB sayfasının adresi yazıldıktan sonra, tarayıcı ilgili WEB sunucuyu bulur ve sayfayı ister. Sunucu ilgili sayfayı “tag” denilen komutlar topluluğu olarak istemci makineye gönderir. İstemci makinedeki tarayıcı bu sayfayı alır ve gelen komutları yorumlar ve anlaşılır bir şekilde gösterir.

1.3. ARAMA MOTORLARI

İnternet büyük miktarda bilgi içerir, ancak en büyük sorun ihtiyacınız olan bilginin yerini tespit etmektir. Arama motoru, WEB sitelerini dolaşarak içeriklerini inceleyen ve bu içerikleri sizin arama yapabilmeniz için uygun şekilde indeksleyen programlara verilen isimdir.

Arama motorları genellikle çok büyük bir veritabanına sahiptir. Belli bir konuda araştırma yaptırabilmek için tüm yapmanız gereken anahtar bir kelime ya da sözcüğü girmektir. Girdiğiniz verilere göre araştırma yapılacak, sonra da konuyla ilgili olarak bulunan linkler bir liste halinde size sunulacaktır.Aramayı yaptırırken ne kadar çok anahtar veri girerseniz, istediğinizi bulma şansınız da o kadar artar,

1.3.1. Arama Motorlarının Çalışması

İnternette iki tür arama motoru vardır. Bunlar dizinler ve crawlerlardır. Arama motoru kelimesi crawlerları ve dizinleri tanımlamak için kullanılır ancak bu ikisi tamamen farklı yöntemlerle çalışır. Crawlerlar internetteki siteleri tarar ve indexler. Eğer sitelerin içeriği değiştirilirse bu listedeki durumunuzu etkiler. Çünkü crawlerlar sayfaların tümünü hafızalarına alır ve bir aramada sayfada geçen tüm kelimeler arasından arar. Sitelerde yapılan değişiklikleri de ilk güncellemesinde hemen yeniler. Başlıklar, sayfanın içeriği ve diğer tüm etkenler sonuçta etkilidir. Dizinler ise insanlar tarafından yönetilir. Siteleri kaydederken bir başlık ve bir açıklama yazılır ya da editörler bir açıklama yazar ve sonuçlarda bu iki etken etkili olur. Sayfalarda yapılan değişiklikler sonuçları etkilemez.

1.3.1.1. Crawlerlar

Bu tip arama motorları siteleri otomatik olarak ziyaret eder ve hemen hemen tüm sayfaları hafızalarına alır. Bunun için de bir çeşit robot kullanır. Bu robotlar bir sayfayı ziyaret ettikten sonra o sayfada bulunan tüm linkleri de ziyaret eder.Mesela ana sayfayı ziyaret ederlerse ve buradan bütün sayfalara link verilmişse oraları da dolaşacak demektir. Ayrıca site dışında bir siteye link verilmiş ise orayı da ziyaret edecektir ve eğer bu site listelerinde yoksa onu da ekleyeceklerdir. Çünkü birçok crawler manuel(elle) site ekleme özelliği bulundurmaz ve kendi robotlarının siteleri eklemesini tercih eder.

Crawlerların Bölümleri

• Spider: Crawler olarak da adlandırılır. Spider siteyi ziyaret eder, okur ve daha sonra linkleri takip ederek diğer sayfalara ulaşır. Spider siteyi bir ay ya da iki ay arayla düzenli olarak tekrar ziyaret eder.
• Index: Spider’ın bulduğu her şey arama motorunun index’ine gider. Index’te spiderın bulduğu tüm sayfaların bir kopyası depolanır ve spider sayfaları tekrar ziyaret edip güncel hallerini getirdiğinde index’de yenilenir.
• Yazılım: Son parça olan arama motoru yazılımı ise index’de depolanan milyonlarca sayfa arasından uygun sonuçları bulur ve en uygun olanlara göre sıralandırma yaparak sonuçları getirir.

Crawlerların Özellikleri

• Derin araştırma: Arama motorlarının indexlerine kaydetme başvurusu yapmamasına rağmen siteleri bulması anlamına gelir. Hemen hemen tüm crawlerlarda bu özellik vardır ama bazıları bu konuda daha iyidir.
• Stop kelimeleri: How, and, what gibi genel kullanımı olan kelimeler birçok crawler tarafından yer kazanılması ve aramanın hızlandırılması için indekslenmez ya da arama içinde geçmesine izin verilmez.
• Description: Meta tag’lar arasında bulunan açıklama kısmının kullanılması anlamına gelir.
• Keywords: Meta tag’lar arasında bulunan keywords tagınin desteklenip desteklenmediğidir.
• Alt Text: Grafikler altına yazılan ve mouse ile üstüne gelindiğinde ortaya çıkan yazılardır.

1.3.1.2. Dizinler

İnsanlar tarafından kontrol edilen arama motorlarıdır. Güvenilir olarak görüldüklerinden birçok insan bunları ziyaret eder. Ayrıca bunlara kayıt olmak crawlerların siteleri bulmasını kolaylaştırır. Bunlardan bazıları da crawlerlara dizin hizmeti verirler. Dizinlere kayıt olmada siteler 25 kelimeyi geçmeyecek bir açıklamada bulunurlar. Çünkü dizinler crawlerlar gibi siteleri tüm içeriğini değil sadece yazılan açıklamayı ve sitelerin başlığını görüntüler ve arama sonuçlarını da bu verilere dayanarak getirirler.

1.3.2. Arama Motorları İle Arama Yapma

İnternet üzerinde ücretsiz olarak bulunan, çeşitli alanlarda araştırma yapmanıza olanak sağlayan servisler yardımıyla arama yapılır.

Arama servisleri, anahtar kelimeler ve basit mantık kurallarıyla işler. Tek bir kelime yazarak arama yapabileceğiniz gibi, bir cümle de yazabilirsiniz. Her şeyden önce, çok genel,hemen akla geliveren sözcükleri anahtar sözcük olarak kullanmaktan kaçınınız.Anahtar sözcükleriniz, aradığınız konuyla bire bir örtüşen, hatta sadece o konuyla ilgili anahtar sözcükler olmalıdır.

Mantıksal bağlaç terimleri WEB üzerinde istediğiniz bilgilere ulaşmanızı sağlayacak güçlü filtrelerdir. Mevcut arama servislerinin birçoğu mantıksal bağlaçları destekler.

Örneğin, “İzmir AND Otel” yazarsanız, hem İzmir hem de otel kelimelerinin geçtiği alanlar listelenecektir. Bazı arama servislerine “izmir + otel” yazarak aynı aramayı yaptırabilirsiniz.

Eğer şimdi vereceğimiz örnekte olduğu gibi arama yaptırırsanız ayrı ayrı iki kelimeyi dikkate alır. Örneğin, “Microsoft OR Netscape” derseniz, hem Microsoft hem de Netscape’i içeren alanlar listelenecektir.

Kelime parçalarını aramak için soru (?) ve yıldız (*) işaretleri kullanılır. Soru işareti (?) tek bir harfin yerini tutarken (?ence-bence, sence), yıldız işareti (*) birden fazla harfin yerini tutar (tele*-telefon, televizyon).

1.4. WEB TASARIMI

1.4.1. Sayfa Hazırlarken Dikkat Edilecek Noktalar

Sayfa adında ya da sayfada yer alan herhangi bir resim ya da animasyonlar kaydedilirken asla Türkçe ve özel karakterler (ğ,ü,ş,İ ,?,\ vs.) kullanılmaz.

Sabit diskinizde öncelikle WEB sayfanıza ait dokümanları kaydedeceğiniz bir dizin ve bu dizin içerisinde resimleri ya da animasyonlarınızı kaydedeceğiniz bir alt dizin oluşturunuz. Sunucu bilgisayarına bu bilgiler atılırken (upload) aynı dizinleri bu alanda oluşturmak gerektiği asla unutulmamalıdır.

WEB sitenizi yaptığınızda, mutlaka ana sayfanızı index.html olarak adlandırınız.Birçok WEB sunucu için varsayılan sayfa index.html'dir. Bazı sunucular da varsayılan sayfanın default.html olarak adlandırılmasını ister.